اگرچه امروز در مباحث مربوط به کسب‌وکارهای نوپا، تاکید بیشتری بر تهیه‌ “مدل کسب و کار” (Business Model) می‌شود، اما هم‌چنان تهیه یک “طرح کسب و کار” (Business Plan) هم از لحاظ حفظ یکپارچگی و نظم در اجرا و هم برای ارائه به بانک‌ها و سرمایه‌گزاران، از اهمیت بسیاری برخوردار است.

طرح کسب‌وکار سندی مکتوب است که جزئیات کسب‌وکار پیشنهادی را مشخص می‌کند. این سند باید ضمن تشریح موقعیت کنونی، نیازها ، انتظارات و نتایج پیش بینی شده را شرح دهد و کلیه جوانب آن را ارزیابی کند.

 

طرح کسب و کار نشان دهنده چیست؟

آماده کردن یک طرح کسب وکار نتیجه نهایی روند طرح ریزی نیست، بلکه تحقق طرح، هدف نهایی است. با این وجود نوشتن طرح یک مرحله میانی مهم است. طرح نشان می‌دهد که بمنظور یک کسب‌وکار شفاف، بررسی‌های دقیق در ایجاد کسب و کار انجام شده است و برای راه اندازی آن کارآفرین ، وظیفه اش را انجام داده است.

هدف طرح

وجود یک طرح کسب و کار رسمی ، صرف نظر از اندازه کسب وکار آن ، به همان اندازه که برای راه‌اندازی مهم است برای یک کسب‌وکار برقرار نیز مهم است.

این طرح چهار عمل اصلی را بصورت زیر انجام می‌دهد:

۱- به مدیر یا کارآفرین کمک می‌کند که جوانب و پیشرفت پروژه یا کسب وکارش را مشخص، متمرکز و بررسی کنند.
۲- یک چهارچوب منطقی و حساب شده ایجاد می‌کند تا در آن یک حرفه بتواند توسعه یابد و تدابیر مربوط به آن حرفه را در چند سال آینده دنبال می‌کند.

۳- بعنوان ماخذ و مبنایی برای مذاکره با اشخاص ثالث مانند سهامداران، دفاتر نمایندگی، بانک‌ها، سرمایه گزاران و … بکار می‌رود.

۴- معیاری را برای سنجش وضعیت واقعی کسب و کار در برابرآنچه که باید باشد، ارائه می‌دهد.
همانطور که دو شغل مثل هم وجود ندارد و بنابراین طرح‌های کسب وکار مانند هم نیز وجود ندارد. از آنجائیکه، برخی موضوعات در طرح به یک طیفی از کسب وکارها مرتبط هستند،  بنابراین این امر مهم است که مفاد و مندرجات طرح ها با امور فردی متناسب باشد. با این حال، بیشتر طرح ها از یک ساختار آزموده شده و نظر عمومی بر روی (در مورد) آماده‌سازی طرحی ک بطور وسیعی قابل اجراست متابعت می‌کنند.
طرح کسب وکار می‌بایست نگرشی واقع بین از پیش بینی‌ها ومقاصد بلندمدت داشته باشد. این دید و نگرش چهارچوبی را به وجود می‌آورد که طرح باید در آن فعالیت کند و نهایتا یا موفق می‌شود یا شکست می‌خورد. برای مدیران و یا کارآفرینانی که به دنبال حمایت خارجی هستند، آماده کردن یک طرح جامع، موقعیت را در افزایش بودجه‌ها یا تجهیز پشتیبان ضمانت نخواهد کرد. عدم وجود یک طرح منطقی، یقینا شکست را حتمی خواهد کرد.

طرح هم برای صاحب آن و هم برای حمایت‌کنندگان مالی آن، به دلایل زیر لازم است:
۱- مهم آن است که مالک درباره هدف خود از کسب و کار و منابعی که برای آن نیاز دارد به دقت فکر کند. این موضوع در برآورد میزان سرمایه مورد نیاز، به وی کمک خواهد کرد.

۲- بعید به نظر می‌رسد که مالک کسب وکار، برای راه اندازی آن سرمایه کافی داشته باشد. حمایت کنندگان مالی-بانک‌ها یا سرمایه‌گزاران ریسکی-باید متقاعد شوند که سرمایه‌گزاری در کسب و کار جدید، منطقی و درست است.

۳- فرض بر این است که اگر کسب و کار ایده خوبی نداشته باشد، هم برای صاحب آن و هم برای حمایت کنندگان مالی آن، باید این موضوع را در مرحله برنامه ریزی و قبل از هدر رفتن مقدار زیادی از زمان و هزینه، شناسایی کنند.

اجزای یک طرح کسب و کار:
۱- اهداف کلی؛
۲- مشخصات مجری طرح و همکاران؛
۳- تعریف و توصیف کسب و کار؛
۴- تحلیل استراتژی بازار؛
۵- تحلیل مالی؛
۶- خلاصه.

اهمیت پروسه

ایجاد یک طرح کسب و کار رضایت بخش امری پردردسر، اما ضروری است، روند برنامه‌ریزی، مدیران یا کارآفرینان را وادار می‌کند که کاملا دریابند آنچه را که می‌خواهند بدست بیاورند و اینکه چطور و کی آنرا انجام دهند. حتی اگر هیچ حمایت خارجی هم نیاز نباشد ، طرح کسب و کار می‌تواند برای دوری گزیدن از اشتباهات یا تشخیص فرصت‌های پنهانی نقش حیاتی را بازی کند.

برای عده بسیار زیادی از کارآفرینان و طراحان، روند طرح ریزی (‌ فکر ، مذاکره ، تحقیق ، تجزیه و تحلیل ) به اندازه طرح نهایی و یا حتی بیشتر از آن مفید است.

بنابراین حتی اگر به یک طرح رسمی نیاز ندارید ، درباره روند طرح ریزی بطور دقیقی فکر کند. این کار می‌تواند سود زیادی برای طرح کسب و کار شما داشته باشد.

هفته‌های بسیار زیاد کار سخت و پیش‌نویس‌های متعدد را از زمان بروز طرح تا گرفتن حق کار پیش‌بینی کنید. یک طرح مکتوب واضح با بسته بندی جذاب سبب خواهد شد تا حامیان، سرمایه گزاران و … آسان‌تر به آن گرایش پیدا کنند . یک طرح کسب و کار کاملا آماده نشان خواهد داد که مدیران یا کارآفرینان، کار را می‌شناسند و آنها را برای پیشرفت طرح بر حسب فرآوری‌ها، مدیریت، سرمایه‌ها و مهم‌تر از همه بازارهای اقتصادی و رقابت اندیشیده اند.

ده نکته برای نوشتن طرح کسب و کار عالی

۱به ضعف های دیگر کسب و کارها نگاه کنید.

زمانی که قصد دارید ایده‌های کسب و کار خود را عملی کنید باید به خوبی به رقبا نگاه کنید و ببینید که آن‌ها در زمینه ارائه چه خدمتی ضعیف عمل کرده اند؟ کدام وجه از محصول‌شان دچار ضعف بوده؟ در چه مرحله‌ای از کار خود دچار ضعف شده اند؟ با درس گرفتن از رقبا و تاکید بر پوشاندن نقاط ضعف آن‌ها می‌توانید طرح کسب‌وکار خود را به یک طرح تجاری ممتاز و نمونه تبدیل کنید.

۲از آمار دقیق و جامع استفاده کنید.

وقتی یک کسب وکار جدید و تازه کار طرح کسب وکار خود را به سرمایه‌گزاران ارائه می‌دهد، سرمایه‌گزار به دنبال آمارهای دقیق و مستند می‌گردد که پشتوانه فرض‌ها و برنامه های اقتصادی شما در طرح باشند. آمار شما برای تعداد مشتریان، سود خالص و درآمد کلی از کجا ناشی می شود؟

۳برنامه‌ای خلاصه و دقیق بنویسید.

مدیران و سرمایه‌گزاران وقت و حوصله خواندن ۲۰ صفحه برنامه تجاری را ندارند! به جای نوشتن مقدمه‌های طولانی و خسته‌کننده پیرامون شرایط جامعه و روند بازار و …از یک مقدمه خلاصه و واضح استفاده کنید و سریع به سراغ اصل مطلب بروید! چه کاری انجام می‌دهید؟ چه درآمد و هزینه‌هایی دارید؟ خواننده به دنبال این اطلاعات طرح شما را می‌خواند و نمی‌خواهد اطلاعات کلی راجع به فضای کسب و کار به دست بیاورد.

۴تنها کار نکنید.

کمک بگیرید. از تجارب دیگر دوستان و همکاران خود استفاده کنید، آن‌هایی که قبلا در حوزه کاری شما طرح تجاری نوشته‌اند را برای کمک پیدا کنید. نظرات و توصیه‌های آن‌ها را بپرسید. استفاده از کمک دیگران طرح شما را کامل‌تر و بی نقص‌تر خواهد کرد.

۵داستان بگویید.

اکثر سرمایه‌گزاران به دنبال این هستند که داستان صاحبان کسب و کار و چرایی کار آنان را بدانند. چه چیزی آن‌ها را به کار واداشته؟ چرا الان اقدام کرده‌اند؟ با استفاده از داستان آن‌ها با شما همراه می‌شوند و به هدف شما ایمان می‌آورند. یاد بگیرید چگونه داستان بگویید و از این هنر برای موثر‌تر کردن طرح کسب وکار خود استفاده کنید.

۶تمام اطلاعات لازم را جمع آوری کنید.

نباید بعد از پایان مطالعه طرح کسب‌وکار شما، خواننده به اطلاعات بیشتری نیاز پیدا کند. مطمئن شوید که تمام اطلاعات لازم (اعم از شناخت بازار و آمار آن، هزینه ها و درآمدها، تکنولوژی و …) در طرح آمده‌اند.

۷از دیگران بخواهید آن را بخوانند.

انیشتین می‌گوید اگر نمی‌توانی چیزی را به آسانی توضیح دهی، پس آن را به خوبی نمی‌فهمی شما باید طرح را به کسی ارائه دهید که مثل شما تمام نکات کسب وکار شما را نمی‌داند. پس باید او هم طرح را به راحتی بفهمد. از دیگرانی که در کسب وکار شما نیستند و مثل شما متخصص نیستند بخواهید طرح شما را بخوانند و نظرات آن‌ها را جویا شوید. آیا طرح را فهمیده اند؟ همیشه یک ذهن تازه و خارج از موضوع می‌تواند مفید واقع شود.

۸منبع پول درآوردن را مشخص کنید.

در جهان کسب وکار برای صاحبان سرمایه فقط یک چیز مهم است: پول! باید به آن‌ها بفهمانید که پول آن‌ها کجا خرج می‌شود (منابع هزینه) و اینکه طرح شما کجا و چگونه کسب درآمد می‌کند(منابع درآمدی). فراموش نکنید که طرح کسب‌وکاری که در آن درآمدی کسب نشود ذره‌ای ارزش ندارد.

۹بازار هدف خود را مشخص کنید.

عمده کسب وکارهای امروزی با مشتریان عمومی از میان مردم سروکار دارند. باید مخاطبان بالقوه و بالفعل خود را مشخص کنند. باید مشخص کنید کدام بخش از بازار هدف کار شما است. چه سهمی از بازار را در نظر دارید و با استفاده از چه کانال رسانه‌ای و تبلیغاتی قصد دارید به آن‌ها دست پیدا کنید. انجام بخش‌بندی و قسمت بندی بازار باعث موجه شدن طرح کسب‌وکار شما می‌شود.

۱۰واقع نگر باشید.

رویاپردازی و داشتن انگیزه‌های بالا و اهداف عالی در دادن انگیزه به شما همیشه مفید است. اما جهان واقعی کسب وکار نیاز دارد که شما به صورتی منطقی به آن نگاه کنید. داده‌های واقعی را ببینید. سهمی منطقی از بازار برای خود در نظر بگیرید؛ شرایط اقتصادی جامعه  (رکود و کاهش درآمد مردم) را فراموش نکنید و رقبا و توان آن‌ها را در نظرگرفته و اعداد و اهداف تخیلی برای خود و کسب وکارتان در نظر نگیرید. هیچ چیز بیشتر از اعداد غیرواقعی باعث دلزده شدن سرمایه گزار از طرح کسب وکار شما نمی‌شود.

 

منابع:

سایت خانه کارآفرینان ایران

http://blog.vla.ir

 

نویسنده: الهه ابراهیمی

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *