کارگاه مذاکرات سرمایه‌گذاری و تنظیم قرارداد، چهارشنبه مورخ ۸/۹/۱۳۹۶ از ساعت ۱۵ توسط جناب آقای آراد آل صفر برگزار شد. ایشان کارشناسی ارشد کارآفرینی، مدیر ارشد کسب و کار پیام رسان هدهد و سرپرست سابق امور حقوقی و سرمایه‌گذاری شتابدهنده‌ی شریف هستند.

به طور کلی برای انجام و پیشرفت کلیه‌ی امور تجاری خود نیازمند برنامه ریزی، مذاکره با سرمایه‌گذار و تنظیم قرارداد هستیم که عدم توجه به هریک از آن‌ها، موجب شکست کسب‌وکار ما خواهد شد. پس برای سرمایه‌گذاری در هر کاری باید یک برنامه‌ریزی جامع و کامل داشته‌باشیم.

برنامه‌ریزی سرمایه‌گذاری، فرآیندی است که روش و می‌زان سرمایه‌گذاری ما در زمان حال و آینده را با توجه به وضعیت مالی فعلی، اهداف مالی آتی، می‌زان ریسک‌پذیری و شرایط مالیاتی‌مان مشخص می‌‌کند. یک سرمایه‌گذاری موفق به زمان و برنامه‌ریزی دقیق نیاز دارد. برای دست‌یابی به نتیجه‌ی مناسب در سرمایه‌گذاری‌‌های خود، باید از استراتژی درست، استفاده و به نکات زیر توجه کنید:

  • داشتن برنامه‌ی دراز و کوتاه مدت و بازنگری مداوم استراتژی‌‌های سرمایه‌گذاری
  • توجه به روش‌‌های افزایش بازده سرمایه
  • مدیریت ریسک سرمایه‌گذاری

از آن جا که منافع حاصل از سرمایه‌گذاری در آینده بدست می‌‌آید و نسبت به تحقق این منافع، یقین وجود ندارد

پس بر اساس می‌زان ریسک، آن‌ها به سه نوع تقسیم می‌‌شوند:

  • سرمایه‌گذاری با ریسک متناسب
  • سرمایه‌گذاری با ریسک نسبی بیشتر
  • سرمایه‌گذاری پرخطر یا ریسکی

انجام هیچ کاری، بدون عقد قرارداد، رسمی‌ نخواهد بود. پس مهم‌ترین هدف از تنظیم قراداد، پیشگیری می‌‌باشد زیرا اگر ما در کار خود دچار مشکلات حقوقی شویم باید زمان طولانی را به حل آن اختصاص دهیم و استارتاپ ما شکست می‌‌خورد.

ما در انجام کارها، با شخص حقیقی یا حقوقی سر و کار داریم که عبارتند از:

  • فردی از افراد جامعه که در آن زندگی می‌‌کند و به فعالیت‌‌های متعدد می‌‌پردازد شخص حقیقی است.
  • علاوه بر این اشخاص، افراد دیگری هم در جامعه یافت می‌‌شوند که به فعالیت می‌‌پردازند مانند گروه‌ها، جمعیت‌ها، موسسات، سازمان‌ها و … که به این نوع افراد، اشخاص حقوقی می‌‌گویند. این‌ها وجود طبیعی ندارند و دارای وجود فرضی و اعتباری می‌‌باشند: شخص حقوقی از اجتماع دو یا چند شخص حقیقی و با تجویز قانون ایجاد می‌‌شود.این اشخاص دارای حقوق، تکالیف و اموالی هستند که به طور کلی از اموال و حقوق و دارایی افرادی که آن را تشکیل می‌‌دهند جدا هست و دارای کلیه‌ی حقوق و تکالیفی می‌‌باشند که قانون برای اشخاص حقیقی شناخته مگر آن چه که مانند حقوق ولادت و وفات، مخصوص انسان است. اشخاص حقوقی مانند اشخاص حقیقی ایجاد می‌‌شوند، زندگی می‌‌کنند و یک روز، حیاتشان خاتمه‌ می‌‌یابد، ایجادشان تشکیل و ثبت آن‌ها، زندگی‌شان فعالیت‌شان و مرگ‌شان زمان انحلال‌شان می‌‌باشد.

شرکت‌ها به دودسته‌ی تجارتی و مدنی تقسیم می‌‌شوند:

  • شرکت‌‌های تجارتی سازمان‌‌هایی هستند که بین دو یا چند نفر تشکیل می‌‌شوند که در آن، هر یک سهمی‌ به صورت نقد یا جنس یا کار خود در بین می‌‌گذارند تا مبادرت به عملیات تجارتی نمایند تا منافع و زیان‌‌های حاصله را بین خودشان تقسیم کنند.
  • در شرکت‌‌های مدنی به راحتی می‌‌توانید سهام خود را از شرکت، خارج یا به شخص دیگری واگذار کنید.

بر این اساس، شراکت‌ها نیز بر دو نوع، مالکیت مشایی و سهامی‌ است:

  • در مالکیت مشایی، همه‌ی افراد ذی‌نفع باید موافق باشند.
  • در مالکیت سهامی‌، هرکس به مقدار سهامش حق رای دارد و اگر یک نفر از اعضا نبود کسی که بیشترین سهم را داشت، می‌‌تواند به اندازه‌ی دو نفر اظهار نظر کند.

مناسب‌ترین شرکت‌ها، سهامی‌ خاص هستند و قابلیت تبدیل شدن به سهامی‌ عام را دارند. شرکت‌‌های سهامی‌ خاص نمی‌‌توانند سهام خود را برای پذیره‌نویسی یا فروش در بورس اوراق بهادار یا توسط بانک‌ها عرضه نمایند و یا به انتشار آگهی و اطلاعیه و یا هر نوع اقدام تبلیغاتی برای فروش سهام خود مبادرت کنند مگر این که از مقررات مربوط به شرکت‌‌های سهامی‌ عام به نحوی که در قانون ذکر شده‌است، تبعیت نمایند.

در شرکت‌‌های سهامی‌ تعداد شرکا باید بیشتر از سه نفر باشند و سرمایه به سهام تبدیل شده و مسئولیت صاحبان آن، محدود به مبلغ اسمی‌ سهام آن‌ها است.

برای انجام امور تجاری، عقد قرارداد بهتر از تبادل چک هست اگر چک، شرکتی باشد هرکس که چک و پشت آن را امضا کند مسئول پرداخت است. اگر چک، حقوقی باشد کلیه‌ی کارها باید از طریق مراجع قضایی پیگیری شود که زمان‌بر هست و ممکن است که بی‌نتیجه باشد.

در نگارش قرارداد، ابتدا بسمه تعالی، سپس عنوان، به طور کامل شرح داده می‌‌شود. بعد از آن باید اطلاعات طرفین قرارداد در آن درج شود که شامل نام و نام خانوادگی، شماره ملی، تلفن، آدرس و کدپستی فرد حقیقی و نام شرکت، شماره ثبت، آدرس و کدپستی فرد حقوقی می‌‌باشد. برای اطمی‌نان از صحت اطلاعات ثبتی شرکت‌ها به روزنامه‌ی رسمی‌ آن‌ها مراجعه کنید که حاوی عنوان، آدرس، تاریخ ثبت و … هست.

سپس نام کارآفرینان، نام شرکتی که از این قرارداد حاصل می‌‌شود را بیان کنید و نوع فعالیت آن را در پیوست  ۱ شرح دهید. بعد از آن سرمایه‌گذاران را مشخص کنید و در موضوع قرارداد، حوزه و موضوع فعالیت شرکت را که در پیوست ۱ این قراداد آمده است، شرح دهید. لفظ این قرارداد برای تاکید و جلوگیری از سوء استفاده از آن به‌کار می‌‌رود. مدت قرارداد نیز باید ذکر شود و نحوه‌ی اجرای قرارداد به این صورت است که حداقل دو ماه زمان برای ثبت شرکت به شخص می‌‌دهند و سرمایه‌گذار متعهد می‌‌شود که مبلغ مورد نظر را مطابق پیوست ۲ به حساب شرکت واریز نماید. کارآفرینان نیز متعهد می‌‌شوند به مدت دو تا پنج سال به صورت تمام وقت و با حسن نیت در سمتی که دارند، کار کنند.

جزئیات ارزش‌گذاری شرکت و اهدافی که کارآفرینان باید به آن دست یابند(KPI) هست که در پیوست ۳ می‌‌آید و با توجه به این که تغییر ارزش فعلی شرکت، طبیعتا بر می‌زان سهام طرفین نیز موثر است لذا نتایج حاصل از مقررات پیوست ۳ ملاکی برای تعیین ن‌هایی تعداد سهام طرفین خواهد بود.

بعد از پذیرایی و استراحت، بخش دوم کارگاه آغاز شد.

جدول مشخصات شرکت در شرف تاسیس، می‌زان سرمایه‌ی اولیه و تعداد سهام، ترکیب سهام‌داران، ترکیب اولیه‌ی مدیریتی، نماینده‌ی سهام‌داران ممتاز، رئیس هیئت مدیره، کارآفرین اول، نایب رئیس، کارآفرین دوم، مدیر عامل و عضو هیئت مدیره نیز باید در قرارداد باشد. اگر مدیر عامل،خارج از هیئت مدیره باشد، حق رای ندارد.

انتخاب رئیس هیئت مدیره بر اساس تعداد نسبی سهام‌داران می‌‌باشد. مجمع فوق العاده بر اساس نظر بازرس هست. وضعیت حق امضای کلیه‌ی اسناد تعهدآور و … با امضای متفق مدیر عامل و رئیس هیئت مدیره ممهور به مهر شرکت است.

سهام ممتاز، سهامی‌ است که امتیاز مالی دارد. مزایای آن عبارتند از:

  • دارندگان سهام ممتاز حق انتخاب یک نفر از سه فرد عضو هیئت مدیره را دارند.
  • تغییرات اساس‌نامه و یا امتیاز‌های سهام ممتاز با تائید کتبی دارندگان سهام ممتاز انجام می‌‌شود.
  • در هنگام افزایش سرمایه‌ی شرکت، اولویت با دارندگان سهام ممتاز است.
  • انتخاب بازرس و یکی از صاحبان امضای شرکت، توسط دارندگان سهام ممتاز صورت می‌‌گیرد.

در هنگام تشکیل جلسه، صورت جلس‌های تنظیم کنید و به امضای اکثریت افراد حاضر در جلسه برسانید. نام افراد حاضر و غایب در جلسه، خلاص‌های از مذاکرات، تصمی‌مات اتخاذ شده و نظر مخالف خود در برخی موضوع‌‌های مطرح شده را در صورت جلسه‌ قید کنید و بازرس را نیز از مخالفت خود مطلع سازید که بعدا دچار مشکل نشوید.

در صورت انحلال شرکت از می‌ان سرمایه‌ی موجود در آن، پس از پرداخت دیون و تعهدها، ابتدا حساب‌‌های پرداختی سرمایه‌گذاران تسویه خواهد شد و در صورت وجود سرمایه، باقیمانده‌اش می‌ان کلیه‌ی سهام‌داران بر اساس می‌زان سهم‌شان تقسیم خواهد شد.

حقوق و تعهدات سرمایه‌گذار، جبران خسارت عدم نفع ناشی از اجرای این قرارداد و سلب حق طرح دعوی علیه کارآفرینان مگر با اجماع همه، اکثریت عددی و سهامی‌ می‌‌باشد. ( اگر روی این لغات تاکید نشود تعداد اعضا و نظر همه‌ی آن‌ها و حداکثر سهام مهم نیست).

حقوق و تعهدات کارآفرینان، ثبت شرکت در مدت زمان تعیین شده‌، اعطای سهام کارمندی، سلب حق انتقال سهام به اشخاص ثالث به تمام صور حقوقی ممکن، مگر با اذن کتبی همه‌ی سرمایه‌گذاران یا اعلام نماینده‌ی تام الاختیار کارآفرینان است. بهتر آن هست که نماینده‌ی تام الاختیار، مدیر عامل یا عضو هیئت مدیره نباشد. سلب حق طرح دعوی علیه سرمایه‌گذاران با اجماع همه‌ی کارآفرینان انجام می‌‌شود. کارآفرینان در قبال فعالیت خود در شرکت، از نحوه‌ی هزینه‌کرد، دستمزد و مزایای ماهانه‌ی متعارف، طبق پیوست ۴ برخوردار خواهند بود.

هنگامی‌ که نیاز به تعیین ارزش شرکت در موقع افزایش سرمایه بود معیار قیمت پیشنهادی برای خرید حداقل ده درصد از سهام شرکت، قیمت منصفانه‌ی بازار می‌‌باشد. وجود این مکانیزم به دلیل موارد زیر است:

  • برای جلوگیری از افزایش غیرمنطقی قیمت و پرهیز از توانی اشخاص با یکدیگر و یا پرهیز از این که قیمت ارائه شده خیلی کمتر از ارزش آن باشد که همی‌ن باعث می‌‌شود افراد ضرر نکنند.
  • وجود این مکانیزم سبب عدم حضور هم‌زمان سرمایه‌گذار در هیئت مدیره‌ی دو شرکت رقیب می‌‌شود.
  • استفاده از این روش موجب عدم فعالیت مستقیم و غیر مستقیم کارآفرینان در رقابت با شرکت، حتی پس از ترک آن به صورت مادام العمر ( اگر لفظ مادام العمر به کار نرود او می‌‌تواند با رقبا نیز کار کند) می‌‌گردد.

حقوق مالکیت مادی و معنوی جنس تولیدشده، متعلق به شرکت است. اگر این بند در قرارداد نباشد و انتقال مالکیت محصول از کارآفرین به شرکت نیز به تعویق افتد، زمانی که تصمییم به جدایی از سرمایه‌گذارها گرفتیم، می‌‌توانیم از منافع محصول، بهره‌مند شویم.

در شرایط خاص (سیل، زلزله و … ) نیز، طرفین باید به مفاد این قرارداد پایبند باشند و خسارت‌‌های بوجود آمده را جبران نمایند.

طرفین توافق می‌‌کنند که از افشای مستقیم و غیر مستقیم کلیه‌ی اطلاعات طرفین مقابل، اعم از اطلاعات فنی و مشتریان مورد نظر او که در انعقاد و اجرای این قرارداد و به هر نحوی بدست آورده‌اند، پرهیز کنند.

در صورت بروز هرگونه اختلاف، برطرف کردن آن، از طریق انتخاب فردی خاص به عنوان داور که رای او لازم الاجرا باشد، انجام می‌‌شود یا حق ارجاع به دادگاه و پیگیری موضوع از طریق مراجع قضایی هم وجود دارد.

در تنظیم قرارداد، تعداد نسخه‌ها، بندها، تبصره‌ها، پیوست‌ها و کلیه‌ی جزئیات را در آن لحاظ کنید تا نتیجه‌ی آن، سبب پیشرفت کاری شما شود. بهترین مرجع برای آگاهی لازم از مفاد عقد قرارداد، مطالعه‌ی مکرر و دقیق کتاب اصلاح قانون تجارت است که خواندن آن به همه‌ی کسانی که فعالیت‌‌های تجاری انجام می‌‌دهند، توصیه می‌‌شود.

کارگاه در ساعت ۱۹:۳۰ به پایان رسید.

نویسنده: یاسمن حسینی